Artur Górski – życie i twórczość - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Artur Górski przyszedł na świat w 1870 roku, a zmarł jako niespełna dziewięćdziesięcioletni staruszek, w 1959 roku. Był nie tylko pisarzem i krytykiem literackim, lecz również współredaktorem czasopisma „Życie” – ilustrowanego tygodnika literacko -artystyczno-społecznego, założonego w 1897 roku, a ukazującego się na krakowskim i lwowskim rynku wydawniczym. Był najbardziej umiarkowanym publicystą epoki.

Gdy Górski objął swoją pieczą pismo, a stało się to już w rok po jego założeniu, sprawił, że jego profil uległ znaczącej zmianie. Z tytułu przyjaznemu przedstawianiu odmiennych racji i światopoglądów, "Życie" stało się bardziej organem prasowym ówczesnego młodego pokolenia.

To właśnie na jego łamach Górski opublikował w 1898 roku cykl artykułów krytykujących pozytywistów i przedstawiających poglądy literackie „młodego” pokolenia, zatytułowanych „Młoda Polska”, stając się tym samym inicjatorem używania tej nazwy na określenie formacji artystycznej, a później i całej epoki.

Według publicysty, nowa sztuka powinna mieć charakter rodzimy, czyli polski, narodowy oraz być aktywnością spontaniczną i wyzwoloną, a nie przemyślaną i przewidywalną. Był zdania, że całą uwagę należy skupić na dokonaniach, pragnieniach i możliwościach jednostki, co oznaczało jednoczesne odwrócenie się od poglądów i racji ogółu. Stanął tym samym w opozycji do pozytywistów, którzy interesowali się przede wszystkim zbiorowością (społeczeństwem lub różnymi jego warstwami). W badaniu człowieka szczególnie intrygowała go ludzka dusza, przez którą rozumiał wewnętrzne przeżycia człowieka.

Postulował m.in.:
- konieczność powrotu do myśli i przekonań romantyzmu,
- próbę przeniesienia haseł sformułowanych przez największe osobowości tamtej epoki w realia schyłku wieku,
- podniesienie zdolnego artysty do rangi wieszcza, nazywanie go osobą ponadprzeciętną (ze względu na intuicję twórczą, jaką posiadał) i obdarzenie go wolnością, a nie narzucanymi zadaniami.

Mimo iż z największym zainteresowaniem interpretował zwłaszcza kwestie dotyczącą niepodległości, moralności człowieka, czyli interesujące aspekty, nie znalazł zbyt wielu naśladowców swych poglądów.

Pragnął za wszelką ceną postawić grubą linię między dokonaniami swych kolegów, a zdobyczami pokolenia pozytywistów, co nie znaczy, że stawiał na piedestale tych pierwszych, a drugich mieszał z błotem.
Górski, choć przyczynił się do powstania napięć i widocznego podziału między pokoleniem „starych” pozytywistów, a „młodych” modernistów (kolejny po sporach ludzi oświecenia i romantyzmu, po kłótniach romantyków i pozytywistów) - wyrażał swe sądy racjonalnie, opisywał procesy społeczne w sposób realistyczny lub naturalistyczny i po uprzednim dokładnym przemyśleniu wszelkich aspektów związanych z daną sprawą.

Nie każdy zdaje sobie sprawę, że twórca nazwy Młoda Polska wyrażał się bardzo krytycznie i ostro o epoce, w której przyszło mu żyć i tworzyć. Wypożyczając archiwalny numer krakowskiego „Życia”, możemy na przykład przeczytać jego osąd o ostatnim piętnastoleciu XIX wieku, które nazwał czasem wielkich bankructw idei, w którym doskonale radzi sobie mieszczański filister, kołtun. Ponadto jest autorem gorzkiej myśli:
Dekadencja to zwichnięcie skrzydeł i wleczenie ich po ziemi. Skrzydła to czasami niezwykle piękne, ale niezdolne do lotu.


Gdy redakcję gazety objął największy ideowy przeciwnik Artura Górskiego - Stanisław Przybyszewski, pisarz i krytyk literacki trochę usunął się w cień. Stało się to za sprawą posunięcia „Stacha”, który – tak jak Górski rok wcześniej - w pierwszym numerze roku 1899 ogłosił artykuł Confiteor, uznawany po dziś dzień za jedną z najważniejszych deklaracji literacko-artystycznych epoki, która przyszła po pozytywizmie i wprowadzający w obieg prowokacyjne hasło sztuka dla sztuki (sztuka ma dostarczać jedynie wrażenia estetyczne, bez głębszych podtekstów).

Artur Górski tworzył pod pseudonimem Quasimodo. Zapisał się na kartach historii polskiej literatury nie tylko jako autor głośnego cyklu artykułów, które wywarły silny wpływ na twórczość i kształtujące się poglądy modernistów, lecz także jako propagator idei odnowienia romantycznego mesjanizmu, w którym widział panaceum na wszelkie utrapienia.

W takim dziele, jak Monsalwat. Rzecz o Adamie Mickiewiczu – stworzonym ze szkiców i rozważań inspirowanych Wykładami o literaturze słowiańskiej wygłoszonymi w kolegium francuskim w Paryżu w latach 1840-1844 przez Adama Mickiewicza, Górski wyraził swój stosunek do dokonań i zdobyczy epoki, nazywanej jeszcze niedawno czasem mrzonek i dziecinnych pragnień, wywołując rozległą i żywą dyskusję. Szczególnym szacunkiem i respektem darzył utwory i poglądy naszego wieszcza.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Świat na przełomie wieków
2  Malarstwo młodopolskie
3  Kult piękna i sztuki jako jedynej trwalej wartości oraz dionizyjskość



Komentarze: Artur Górski – życie i twórczość

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: