Twórczość Stanisława Przybyszewskiego - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Przygoda z pisarstwem w przypadku Przybyszewskiego rozpoczęła się dopiero podczas studiów w Berlinie, gdzie zamiast chodzić na zajęcia na wydział architektury, a potem medycyny, rozczytywał się w utworach w języku niemieckim.

Jego pierwszym dziełem był esej filozoficzny opublikowany w 1892 roku Zur Psychologie des Individuums. I. Chopin und Nietzsche. II. Ola Hansson (O psychologii jednostek). Zawarł w nim modernistyczną koncepcję artysty. Pisał dużo i poświęcał temu cały czas. Kolejnymi książkami były:

- Totenmesse (Msza żałobna, tyt. pol. Requiem Aeternam) z 1893 roku,
- Vigilien (Wigilie) z 1894 roku,
- z 1895 De Profundis,
- z 1896 Im Malstrom (W Malstrom),
- Satanskinder (Dzieci Szatana), wydane w 1897 roku.

Berliński etap jego twórczości można nazwać bardzo owocnym i obfitującym w liczne znajomości, które potem sprzyjały tworzeniu anegdot i plotek. Przybyszewski wywarł duży wpływ na berliński ruch modernistyczny.

Gdy przeniósł się w 1898 roku do Krakowa i objął redakcję "Życia", stał się programowym przywódcą Młodej Polski, mentorem młodych i autorytetem niezdecydowanych. Stał się legendą za życia. W swych gorących i często kontrowersyjnych przemówieniach czy artykułach głosił kult sztuki jako jedynego i wyłącznego absolutu, rozpowszechniał hasło sztuka dla sztuki, czego przykładem jest tekst Na drogach duszy z 1902 roku. Pisał:
Sztuka tendencyjna, sztuka pouczająca, sztuka rozrywka (...) sztuka, mająca jakiś cel moralny lub społeczny przestaje być sztuką, a staje się biblią pauperum, a Artysta stoi ponad życiem, ponad światem, jest panem panów.


Inne ważne artykuły czy publikacje Stanisława to:

- programowy Confiteor, 1899;
- Z gleby kujawskiej, 1902; Przybyszewski przedstawił szerokiemu odbiorcy wielkość, talent i dzieła poety Jana Kasprowicza,
- Szopen a Naród, 1910; ukłonił się głęboko muzyce Chopina,
- Szlakiem duszy polskiej z 1917; ten szkic to wyraz szacunku dla literatury polskiej,
- Moi współcześni z 1930; zebrał własne wspomnienia literackie w dwie części: Wśród obcych (1926) oraz Wśród swoich (1930).

O Moich współczesnych Jan Tomkowski pisze:
strategia pisarska, podobnie jak u Gombrowicza, opiera się na nieustannej prowokacji. Zakreślając granice swojego świata, autor obezwładnia czytelnika, odbiera mu prawo do sprzeciwu. W zawrotnym tempie zmienia maski i role. Jest nieszczęśliwym, ale genialnym dzieckiem, nadwrażliwym młodzieńcem, moralistą zmagającym się z niesprawiedliwością społeczną, wreszcie artystą o międzynarodowej sławie, erudytą spędzającym ćwierć wieku na studiach, rewelatorem nowej wiedzy i patriotą niosącym Polsce duchową niepodległość. Bezceremonialnie oświadcza, że krajowy pozytywizm nie stworzył żadnego dzieła sztuki, z czego wynika oczywiście, że literatura polska umarłaby śmiercią naturalną, gdyby nie pojawił się… Stanisław Przybyszewski.
(J. Tomkowski, Młoda Polska, s.176).

Ważnym elementem jego twórczości są również prozatorskie erotyki, w których współistniejąc obok siebie tęsknota za miłością oraz metafizyka:

- Z cyklu Wigilii (1899),
- Nad morzem (1899),
- De Profundis (w języku polskim – 1900),
- Androgyne (1900),
- Requiem aeternam... (1904),
- Tyrteusz (1915).

Z kolei powieści Przybyszewskiego, mimo iż przez niektórych krytyków postrzegane jako słabsze, to jednak przez wielu są uważane za wartościowe pod względem artystycznym (poprzez widoczne wątki snu, halucynacji, majaczeń). Choć zachwycają efektownymi wizjami artystycznymi, budowanymi dzięki ekspresji słowa, niejednoznacznymi postaciami, które nie zawsze postępują moralnie i modelowo, a poddają się popędowi płciowemu, to jednak raczej nie przetrwały próby czasu. Są to:

- Satanas Kinder - 1897 (wersja polska Dzieci szatana - 1899)
- trylogia - Homo Sapiens (1899-1901),
- Synowie ziemi (1904-11),
- Mocny człowiek (1912-13),
- Dzieci nędzy (1913-14),
- Krzyk (1917),
- Il regno doloroso (1924).

Sformułował własną teorię dramatu syntetycznego. W rozprawie O dramacie i scenie (1904) wykładał swe poglądy. W swych dramatach przedstawiał motyw konfliktu płci, problem winy i kary za popełniony grzech (najczęściej zdradę małżeńską), wzbogacony o pierwiastek odwiecznego fatalizmu i magię chwili, nawiązywał do dramaturgii Ibsena, Strindberga i Maeterlincka. Najważniejsze z nich to:

- Das Grosse Glück (1897),
- Dla szczęścia (1900),
- Złote runo (1901),
- Taniec miłości i śmierci (1901),
- Matka (1902),
- Śnieg (1903),
- Śluby (1905),
- Odwieczna baśń (1905),
- Gody życia (1910),
- Topiel (1912),
- Miasto (1914),
- Mściciel (1927).


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Światopogląd Młodej Polski
2  Symbolizm młodopolski w malarstwie
3  Tadeusz Miciński - biografia



Komentarze: Twórczość Stanisława Przybyszewskiego

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: